Nasza kolejna wakacyjna trasa wiedzie przez lubuskie zagłębie… pałacowe. Znaczną część naszych zabytków stanowią rezydencje, czyli zamki, pałace i dwory. Większość z nich znajduje się na południu regionu, ale perełek nie brakuje też w jego północnej części. Wiążą się z nimi wielkie nazwiska, zarówno właścicieli, jak i twórców, a także wspaniałe opowieści o miłości i nienawiści, o zdradzie i szlachetnej krwi. Na początek solidna porcja romantyzmu w stylu neoromantyzmu angielskiego w Mierzęcinie. Rysunek jest autorstwa Roberta Jurgi, a zdjęcia Grzegorza Walkowskiego.
Na co zwrócimy uwagę podczas pierwszego spotkania z pałacem w Mierzęcinie? Dla mnie takim pierwszym wow były „zęby” na szczycie murów pałacu. To krenelaż, czyli blanki, wyraźne nawiązanie do średniowiecznych warowni. Spotkamy je zresztą w kilku lubuskich pałacach. Ale od początku…
O samym Mierzęcinie źródła wspominają już w średniowieczu. Kroniki mówią o pierwszych nadaniach ziemskich dla rodziny von Osten. W 1715 r. majątek kupiła rodzina von Sydow, która wybudowała kościół . W drugiej dekadzie XVIII wieku właścicielką majątku, a potem pałacu, stała się rodzina von Waldow. Swoją siedzibę zbudowała w latach 1861-1863. Istniejący pałac wzniesiony został w latach 1861-1863 przez ówczesnego właściciela majątku – Roberta Friedricha von Waldow, autorem projektu był prawdopodobnie berliński architekt Georg Heinrich Hitzig.
Krok po kroku
W początkach XX wieku pałac się rozrósł. Jak czytamy dziś na jego stronie internetowej, powstały wówczas nowe budynki gorzelni oraz kompleksu folwarcznego. II wojnę światową pałac przetrwał bez większych strat. Po wojnie, aż do końca lat 50., był tu dom dziecka. W 1959 r. zaczęła się era pegeeru. Pegeer w pałacu W pałacu powstały biura, świetlica, mieszkania, pomieszczenia gospodarcze i przedszkole. Aż w 1992 r. pałacowe mury opustoszały i przez kolejne lata popadały w ruinę. Kompletną!
W latach 1999-2001, staraniem nowych właścicieli, gmach pałacu poddano gruntownej renowacji. Mierzęcin to dziś luksusowy hotel, spa, kompleks sportowy, stadnina, winiarnia, restauracja. Całość otoczona jest przepięknym parkiem (prawie 16 ha). Od strony zachodniej park opada tarasami ku stawowi i rzece. Tutaj powstał w ostatnich latach ogród japoński ze stylową architekturą i wyspą, na której stoi latarnia japońska. Park w części wschodniej jest krajobrazowym ogrodem.
Prawie Babelsberg
A jak nam opiszą zabytek fachowcy? Architektura pałacu wraz z otoczeniem stanowi przykład romantycznej rezydencji, wzniesionej w stylu neogotyku angielskiego. Widać tutaj wpływ projektu Schinkla pałacu w Babelsbergu. Siedziba jest murowana z cegły, posadowiona na fundamentach z kamieni granitowych. Bryła budowli składa się z prostokątnego korpusu, wieży i niewielkiego skrzydła połączonego z wieżą i korpusem. Wszystkie bryły przykryte są odrębnymi dachami kopertowymi, z okapami zasłoniętymi krenelażowymi attykami. Nad całością góruje ośmioboczna wieża umieszczona na osi południowej elewacji korpusu. Do specyficznych elementów wystroju elewacji należą sterczyny ujmujące naroża wszystkich członów pałacu, krenelażowa attyka i portyk przed centralnym ryzalitem fasady. Bryła i wystrój elewacji pałacu zachowały formy oryginalne, niezmienione od czasów budowy.
Nawiasem mówiąc, kilkanaście lat temu doszło do sporego zgrzytu. Alexander von Waldow, potomek przedwojennych właścicieli pałacu, stwierdzi, że odrestaurowany pałac, został bezprawnie zagrabiony przez Polaków. „Łaskawie” w zamian za wyremontowanie rodowego gniazda był gotów bezpłatnie wydzierżawić obiekt na dziesięć lub dwadzieścia lat. Oczywiście jego roszczenia zostały zdecydowanie odrzucone.
Dwory i pałace
Jeśli już daliśmy się uwieść pałacowi w Mierzęcinie, możemy odwiedzić w okolicy kilka innych rezydencji. Przekonamy się, jakie Mierzęcin miał szczęście, znajdując dobrego gospodarza. Dwór w Grąsach przypomina raczej czworak niż rezydencja. W Osieku znajdziemy zespół pałacowy, a w Ogardach i dwór, i pałac.
