Zmiany klimatyczne odczuwamy na własnej skórze, a z ich konsekwencjami będą się mierzyć nasze dzieci i wnuki. Klimat, ekologia i my, to jeden ekosystem. Warto to sobie uświadomić już od najmłodszych lat. 30 września dyrektorzy i nauczyciele szkół z województwa lubuskiego spotkali się na konferencji „Edukacja klimatyczna i przyrodnicza – szkoła w harmonii z naturą” w Bogdańcu, aby rozmawiać o roli ekologii w edukacji, nowych wyzwaniach oraz przyszłości szkolnictwa w kontekście zmian klimatycznych i nowej podstawy programowej.
Już na wejściu do bogdanieckiej Gminnej Biblioteki Publicznej widać było, że dzieci uczą się o ekologii także tu, i to w sposób praktyczny, o czym świadczą prace dzieci w holu gmachu książnicy. Podczas wydarzenia praktycy uczący w szkołach w regionie mówili między innymi o tym, o nauce przyrodniczej poprzez zabawę, wycieczki, projekty artystyczne, jak np. poprzez teledyski w wykonaniu dzieci. Tak było w Szkole Podstawowej nr 21 w Gorzowie Wlkp., a efekty można było zobaczyć podczas konferencji.
Uczestnicy wydarzenia wielokrotnie odnosili się do zmian zapowiadanych przez Ministerstwo Edukacji i Nauki, w których edukacja klimatyczna ma zostać włączona w obowiązującą strukturę programów nauczania, a nie funkcjonować jako osobny przedmiot. Zgodnie z obecnymi planami rządowymi, nowe zapisy zaczną obowiązywać od 1 września 2026 roku w przedszkolach oraz w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w późniejszym etapie – w całej szkole podstawowej i szkołach ponadpodstawowych.
Edukacja klimatyczno-środowiskowa ma mieć charakter holistyczny, interdyscyplinarny i ponadprzedmiotowy — wprowadzana będzie poprzez różne przedmioty: przyrodę, biologię, geografię, historię, a nawet język polski czy wiedzę o społeczeństwie.
Ekologiczne wyzwania oświaty
Konferencję otworzyli organizatorzy oraz zaproszeni goście. Wśród wystąpień znalazły się m.in. prezentacje doświadczeń Szkoły Podstawowej nr 21 w Gorzowie Wielkopolskim, projektów europejskich (np. Sieć Niebieskich Szkół) oraz dyskusja panelowa poświęcona wyzwaniom XXI wieku – w tym roli edukacji w kontekście zmian klimatycznych.
Anna Chinalska, członkini zarządu województwa lubuskiego, podkreśliła wagę działań regionalnych:
„Edukacja klimatyczno-ekologiczna jest bardzo ważna dla szkół i my też jako Urząd Marszałkowski, Departament Infrastruktury Społecznej, realizujemy piękny projekt edukacji klimatyczno-ekologicznej dla szkół. To jest projekt o wartości około trzynastu milionów złotych – 12 mln pochodzi z funduszy unijnych, 600 tys. to środki rządowe, a ponad 1 mln dofinansował Urząd Marszałkowski. Już 95 szkół i prawie 2000 uczniów bierze w nim udział. Projekt potrwa do grudnia przyszłego roku i wpisuje się w nową podstawę programową, która od września 2026 r. wprowadzi edukację klimatyczną jako ścieżkę międzyprzedmiotową”.
Ze strony ogólnopolskiej dr hab. Sławomir Drelich, członek zarządu Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji, zwrócił uwagę na konieczność edukacji krytycznej i przeciwdziałania dezinformacji:
„Trzeba uczyć młodzież nt. konsekwencji zmian klimatycznych, trzeba obalać mity nt. ekologii, mówić o dezinformacji, wyjaśniać i przybliżać, a przede wszystkim nauczyć ich reakcji na fake newsy dotyczące ekologii i klimatu. Chciałbym, aby z tej konferencji wyniknęły dla nas bardzo istotne wnioski”.
Dobre praktyki
Po prezentacjach odbyły się warsztaty i wystawy, podczas których nauczyciele mogli zapoznać się z nowymi metodami, takimi jak sketchnoting, narzędziami edukacyjnymi czy projektami lokalnymi. Przykładem były „Dobre praktyki” ze Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Lubiszynie, które pokazały, jak w sposób praktyczny włączać działania ekologiczne w życie szkoły.
Uczestnicy podkreślali, że najważniejsze to:
- wypracowanie spójnych lokalnych ścieżek edukacji klimatycznej dostosowanych do specyfiki regionu,
- budowanie partnerstw z organizacjami pozarządowymi i sektorem OZE,
- inwestowanie w szkolenia nauczycieli, by przygotować ich do zmian w programach,
- i – co niezwykle istotne – kształtowanie postaw u uczniów: poczucia sprawczości i odpowiedzialności.
Szczegółowy program wydarzenia
Konferencja obejmowała zarówno prelekcje i panele dyskusyjne, jak i warsztaty praktyczne:
- 8.30–9.00 – Rejestracja uczestników
Gości powitali organizatorzy, zapewniając przestrzeń do rozmów i wymiany doświadczeń. - 9.00–9.30 – Otwarcie konferencji
Wystąpienia LKO oraz zaproszonych gości nadały wydarzeniu uroczysty charakter. - 9.30–9.45 – „Małe działania – wielka zmiana”
Nauczycielki Szkoły Podstawowej nr 21 w Gorzowie Wlkp., Natalia Lewicka i Magdalena Iwaszkiewicz, przedstawiły dobre praktyki edukacji klimatycznej w swojej szkole. - 9.45–10.15 – Wsparcie Komisji Europejskiej dla edukacji przyrodniczej
Dominika Wojcieszek z European Marine Science Educators Association zaprezentowała Sieć Europejskich Niebieskich Szkół jako przykład międzynarodowej współpracy. - 10.15–11.00 – Panel dyskusyjny „Klimat i środowisko – wyzwania XXI wieku”
Uczestnicy: Tomasz Ordza (ambasador Europejskiego Paktu Klimatycznego), Dominika Wojcieszek, Elżbieta Krawczyk (Centrum Edukacji Obywatelskiej), przedstawiciele Fundacji Centrum Badań i Edukacji Środowiskowej, Fundacji Przestrzeń do Życia, ORE, Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej. - 11.00–11.30 – Przerwa kawowa
- 11.30–11.45 – Priorytet zielonej transformacji w programie Erasmus+
Prelekcja dr. Sławomira Drelicha. - 11.45–12.00 – Prezentacja projektu „Lubuska edukacja ekologiczno-klimatyczna (Nauka)”
Wystąpienie Mirosława Hiszpańskiego, prezesa Instytutu Badawczo-Szkoleniowego. - 12.00–12.15 – „Dobre praktyki w Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Lubiszynie”
Prezentacje Karoliny Szymanek i Wojciecha Januchowskiego. - 12.15–13.00 – Panel dyskusyjny „Edukacja klimatyczna i przyrodnicza w województwie lubuskim”
W debacie udział wzięli m.in.: Elżbieta Krawczyk (CEO), przedstawiciele EDF Renewables, nauczyciele z PSP7 w Żaganiu, elektryk Krzysztof Klek, Aleksander Ławiński (ODN Zielona Góra) i Tomasz Ordza. - 13.00–13.15 – „Słowa, obrazy, kształty – sketchnoting jako forma dydaktyki wizualnej”
Prelekcja Anny Zielińskiej-Stecyny. - 13.15–13.30 – Przerwa i przejście do Zagrody Młyńskiej
- 13.30–15.15 – Warsztaty i wystawy
Nauczyciele i eksperci zaprezentowali praktyczne narzędzia dydaktyczne i inicjatywy lokalne. - 15.15–15.30 – Zakończenie konferencji
Podsumowania dokonał Mariusz Biniewski, Lubuski Kurator Oświaty.
