Wspominamy dzień, w którym zwycięskie Powstanie Wielkopolskie przypieczętowało powrót kolebki polskości do Macierzy.
To jedna z nielicznych zwycięskich insurekcji w naszych dziejach – owoc odwagi, determinacji i doskonałej organizacji. Wspominając bohaterów sprzed ponad wieku, patrzymy również na lubuskie miejscowości, gdzie duch wolności bił równie mocno jak w Poznaniu.
Dokładnie 16 lutego przypada rocznica zakończenia jednego z najważniejszych i – co szczególnie podkreślamy – zwycięskich zrywów niepodległościowych w historii Polski. Podpisany w Trewirze rozejm z 16 lutego 1919 r. sankcjonował stan posiadania wywalczony przez powstańców, co oznaczało faktyczne zwycięstwo militarne i polityczne Wielkopolan.
To dzień dumy z naszych przodków – tych, którzy potrafili połączyć romantyczny zryw z pozytywistyczną pracą organiczną. Jak pokazuje historia Wielkopolski, przez dziesięciolecia pod pruskim zaborem Polacy budowali siłę narodu poprzez rozwój oświaty, gospodarki, bankowości i organizacji społecznych. To właśnie ta praca u podstaw stała się fundamentem późniejszego zwycięstwa.
Lubuskie wątki zwycięskiego zrywu
Powstanie Wielkopolskie nie było tylko historią Poznania. Jego echa silnie wybrzmiały również na terenach dzisiejszego województwa lubuskiego – szczególnie na Babimojszczyźnie, w okolicach Pszczewa oraz na ziemi wschowskiej, gdzie znaczne skupiska ludności polskiej zachowały narodową tożsamość mimo intensywnej germanizacji.
W powiecie babimojskim już w 1918 roku działały oddziały „Pogotowia” organizowane przez Towarzystwo Młodzieży Polskiej. Ćwiczono w konspiracji, tworzono drużyny sanitarne złożone z młodych dziewcząt, a hasłem była gotowość do walki – „Gotów”, przy dźwiękach „Roty”.
Na czele ruchu narodowego w regionie stanęło duchowieństwo. Księża, tacy jak ks. Stanisław Dudziński z Nowego Kramska czy ks. Stefan Łukowski z Babimostu, nie tylko organizowali życie religijne, ale także inspirowali działania społeczne i niepodległościowe. Wspierali tworzenie kółek rolniczych, banków ludowych, towarzystw oświatowych – przygotowując społeczeństwo do chwili próby.
W powiecie wschowskim powołano Powiatową Radę Ludową, tworzono tajne sekretariaty powstańcze, gromadzono broń i amunicję. Kobiety – jak Anna Lassocińska – przechowywały meldunki, pieniądze i amunicję, ryzykując życie w imię wolności.
Styczeń 1919 roku przyniósł zacięte walki na pograniczu wielkopolsko-lubuskim. Zdobycie Kopanicy miało ogromne znaczenie strategiczne i moralne dla powstańców. 24 stycznia 1919 r. oddziały powstańcze wkroczyły do Babimostu, umacniając polską obecność na tym terenie.
Choć nie wszystkie miejscowości obecnego województwa lubuskiego znalazły się w granicach odrodzonej Rzeczypospolitej, to ich mieszkańcy dali świadectwo odwagi, solidarności i głębokiego przywiązania do polskości.
Zwycięstwo, które zobowiązuje
Powstanie Wielkopolskie było dowodem, że Polacy potrafią zwyciężać – gdy są zjednoczeni, przygotowani i zdeterminowani. To hołd dla tysięcy ochotników, którzy chwycili za broń, ale także dla tych, którzy organizowali zaplecze, prowadzili działalność oświatową, wspierali finansowo i duchowo walkę o wolność.
22 stycznia 2026 r. w Starym Polichnie odbyły się III Obchody upamiętniające Zwycięskie Powstanie Wielkopolskie. Konferencja popularnonaukowa „Kobiety w Powstaniu Wielkopolskim i ich drogi do niepodległości” przypomniała, jak wielką rolę odegrały bohaterki tamtych dni – również na ziemi lubuskiej.
To piękne, że lokalne społeczności tak godnie pielęgnują pamięć. Bo wolność nie została nam dana raz na zawsze. Została wywalczona – wspólnym wysiłkiem, odwagą i odpowiedzialnością całych pokoleń.
