7 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia. Tegoroczne hasło „Razem dla zdrowia. Wspierajmy naukę” podkreśla rolę współpracy i rzetelnej wiedzy w dbaniu o zdrowie. O tym, jak wygląda to w praktyce lekarza rodzinnego, rozmawiamy z dr n. med. Elżbietą Tomiak, członkinią Lubuskiej Rady Zdrowia.
Jak w codziennej pracy lekarza rodzinnego realizowane jest hasło „Razem dla zdrowia. Wspierajmy naukę”?
Elżbieta Tomiak: Ja w tym haśle widzę dwa elementy: „razem dla zdrowia” i „wspierajmy naukę”. Ta pierwsza część to przede wszystkim dobra współpraca między lekarzem rodzinnym, pacjentem, specjalistą i szpitalem, czyli wszystkimi elementami systemu opieki zdrowotnej. Chcę podkreślić, że rola pacjenta w ostatnich latach bardzo wzrosła. Jego udział w podejmowaniu decyzji jest coraz większy i to jest dobra rzecz. Lekarz rodzinny powinien wsłuchiwać się w pacjenta, bo to, co mówi, często jest bardzo istotne. Oczywiście nie zawsze ma rację, ale ta relacja i współpraca są niezwykle ważne.
Druga część hasła, czyli „wspierajmy naukę”, oznacza dla mnie konieczność opierania się na wiarygodnych źródłach – na badaniach medycznych. Dotyczy to zarówno lekarzy, jak i pacjentów.
Pacjenci coraz częściej szukają informacji w internecie. Jak się w tym odnaleźć?
Powinniśmy szukać informacji na wiarygodnych stronach, na przykład Ministerstwa Zdrowia czy inspekcji sanitarnej, a nie na forach internetowych. Zawsze trzeba sprawdzić, kto jest autorem takich treści. Natłok informacji jest dziś ogromny i często ulegamy tym, które są niewiarygodne. Trzeba też pamiętać, że w medycynie wszystko powinno być zindywidualizowane – to, że jakaś metoda pomogła jednej osobie, nie znaczy, że pomoże każdemu.
Pacjenci często próbują się sami diagnozować, korzystając z internetu czy nowych technologii. I ja nie uważam, że to jest złe – mogą wstępnie przybliżyć sobie problem, ale ostatecznie powinni to zweryfikować z lekarzem.
Jakie są dziś najczęstsze problemy zdrowotne pacjentów?
Myślę, że jeśli chodzi o zachowania, to niewiele się zmieniło. Są pacjenci, którzy zgłaszają się za późno – i to częściej mężczyźni – ale są też tacy, którzy przychodzą z bardzo błahymi sprawami.
Jeśli chodzi o problemy zdrowotne, to na pewno otyłość – i to w każdej grupie wiekowej, także wśród dzieci i młodzieży. To problem globalny i narastający. Do tego dochodzą choroby układu krążenia, nowotwory, a u osób starszych także schorzenia układu ruchu.
Z drugiej strony widzę duży postęp w profilaktyce. Coraz więcej pacjentów zgłasza się na badania, na przykład w ramach bilansu zdrowia. Zdarza się, że wykrywamy poważne choroby na bardzo wczesnym etapie, jeszcze bez objawów – i to jest ogromna wartość.
Co każdy z nas może zrobić dla swojego zdrowia?
Nawet niewielkie zmiany mają znaczenie. Zdrowa dieta, aktywność fizyczna – to podstawy, o których staram się przypominać pacjentom przy każdej okazji. Taki częsty kontakt lekarza rodzinnego z pacjentem daje możliwość przekazywania krótkich, ale ważnych zaleceń dotyczących stylu życia.
Ważna jest też profilaktyka i szczepienia – nie tylko u dzieci, ale również u dorosłych, na przykład przypominające szczepienia przeciw tężcowi czy szczepienia przeciw grypie.
Jednym z częstszych mitów jest przekonanie, że wykonanie wielu badań rozwiąże każdy problem. Tak nie jest. Badania są potrzebne, ale to lekarz decyduje, kiedy i jakie są konieczne. Nie zawsze ich większa liczba oznacza lepszą diagnostykę.
Jak wynika z danych Urzędu Statystycznego w Zielonej Górze, dostęp do opieki zdrowotnej w regionie stopniowo się poprawia. Rośnie liczba lekarzy i pielęgniarek, przybywa absolwentów kierunków medycznych, a samorządy zwiększają wydatki na ochronę zdrowia. Wzrasta także liczba podmiotów prowadzących działalność medyczną.
To ważne, bo – jak podkreśla dr Elżbieta Tomiak – zdrowie to wspólna odpowiedzialność lekarza i pacjenta.
