Od 37 lat Gorzów Wielkopolski staje się letnią stolicą romskiej kultury. Tegoroczna edycja festiwalu Romane Dyvesa zapowiada się wyjątkowo – na scenie pojawią się artyści z całej Europy, a wydarzeniu towarzyszyć będą jubileusze, emocje i prawdziwa artystyczna energia. Już 22 sierpnia w gorzowskim amfiteatrze odbędą się XXXVII Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich Romane Dyvesa. To najstarszy i jeden z najbardziej cenionych festiwali romskich w Europie, który od ponad trzech dekad przyciąga publiczność żądną autentycznej kultury romskiej.
Artyści z całej Europy na jednej scenie
Na scenie pojawią się w tym roku artyści z całej Europy. Węgierski zespół Etnorom zaprezentuje klasyczny folklor Romów z regionu Karpat, a The Gipsy Band z Francji, potomkowie legendarnej grupy Gipsy Kings, zadbają o gorący, rytmiczny klimat rodem z Andaluzji.
Publiczność usłyszy także specjalnie powołany na potrzeby festiwalu projekt Liza Kotlyarenko & Cikno Band, w którym spotkają się romscy artyści z Polski, żeby razem świętować Cygańskie Dni. Z Macedonii przyjedzie znakomita Dzambo Agusevi Orchestra, czyli jedna z najlepszych współczesnych orkiestr bałkańskich, znana z wirtuozerii i widowiskowych występów. Romskie oblicze flamenco przedstawi zespół Flamenco Embrujo, a całość uświetni występ gospodarzy wydarzenia – Cygańskiego Teatru Muzycznego Terno.
Gwiazdą wieczoru będzie Natasza Urbańska – wieloletnia przyjaciółka zespołu Terno oraz festiwalu Romane Dyvesa. Artystka występowała z Terno niezliczoną ilość razy w ramach Cygańskich Wieczorów w Teatrze Studio Buffo, a także kilkakrotnie pojawiała się na gorzowskim festiwalu, dzięki czemu stała się częścią jego historii.
Warsztaty tańca, wystawy i koncerty
Festiwal to jednak nie tylko koncert galowy. Jak zapowiada organizatorka, Ewa Dębicka, to wydarzenie wielowymiarowe – Jest to już historia – piękna, długa – i to, z czego my jesteśmy dumni, i powinno też być dumne miasto i województwo: że festiwal ten jest nasz, gorzowski. W tym roku ponownie mamy patronat Telewizji Polskiej, ale za każdym razem musimy o to zabiegać. Tym bardziej cieszy nas, że tym razem TVP sama wyszła z inicjatywą współpracy – mówi.
Podczas konferencji prasowej Ewa Dębicka przytoczyła fragment listu od Dyrektora Generalnego Telewizji Polskiej, Tomasza Syguta, skierowanego do organizatorów:
„Festiwal Romane Dyvesa jest przykładem wartościowego i konsekwentnie realizowanego projektu, który wspiera integrację, szacunek wobec różnorodności oraz ochronę dziedzictwa kulturowego mniejszości narodowych w Polsce. Jest to wydarzenie, które buduje mosty pomiędzy pokoleniami, kulturami i środowiskami”.
Nowością tegorocznej edycji będą warsztaty tańca romskiego, które odbędą się 23 sierpnia w Dance Studio’22. Zajęcia stanowić będą kontynuację popularnego cyklu warsztatowego, który w poprzednich latach skupiał się na flamenco.
Ważną misją festiwalu jest walka z nietolerancją
O koncepcji tegorocznego programu opowiada także współorganizator festiwalu, Manuel Dębicki – W tym roku staraliśmy się, żeby program był urozmaicony, tak jak zawsze, bo muzyka romska jest piękna i różnorodna. Dlatego nie zabraknie flamenco, nie zabraknie też muzyki bałkańskiej. Zaprosiliśmy zespoły, które dobrze wpisują się w ideę naszego festiwalu, ale staramy się też co roku pokazywać coś nowego. Takim nowym akcentem jest zespół Etnorom z Węgier, z muzykami związanymi niegdyś z legendarnym zespołem Kali Jag. To zespół, który powstał w kraju, gdzie Romowie przez lata doświadczali dyskryminacji i nietolerancji, a mimo to potrafili stworzyć niezwykle ważny głos w kulturze europejskiej.
Po raz 37, 70 i 90!
Tegoroczna edycja festiwalu ma też szczególne znaczenie osobiste – wpisuje się w obchody 70-lecia pracy artystycznej Edwarda Dębickiego oraz jego 90. urodzin. To właśnie on przed laty stworzył ideę Romane Dyvesa, która przetrwała dziesiątki lat, stając się jednym z najważniejszych symboli romskiej kultury w Polsce i Europie.
Romane Dyvesa 2025 to nie tylko koncert. To historia, spotkanie i wspólne świętowanie wolności, różnorodności i artystycznej ekspresji.
Koncert galowy odbędzie się 22 sierpnia o godz. 19:30 w Amfiteatrze MCK w Gorzowie Wielkopolskim.
