Temat znów wraca, jak bumerang. Czy teraz skutecznie? 13 marca na konferencji prasowej w Urzędzie Miasta z udziałem prezydenta Gorzowa Jacka Wójcickiego, wiceprezydentów – Izabeli Piotrowicz i Jacka Szymankiewicza, przewodniczącego Rady Miasta Roberta Surowca oraz grupy architektów, którym przewodziła architekt miejski Marta Bejnar–Bejnarowicz zaprezentowano koncepcję rewitalizacji Schodów Donikąd.
Na bazie koncepcji, jeszcze w tym roku powstanie program funkcjonalno – użytkowy, który pozwoli o ubieganie się o dofinansowanie rewitalizacji ze środków unijnych, potem wyłonienie wykonawcy inwestycji i jej realizację. Cały proces rewitalizacji powinien zamknąć się w 3 latach.
Szczegóły wypracowanej przez konsorcjum 13 architektów prezentowali na konferencji architekci – Marta Bejnar-Bejnarowicz, Katarzyna Gucałło oraz Marcin Żurowski
Inwestycja ma na celu dostosowanie do nowej funkcji społeczno-kulturowej jako zwieńczenie rewitalizacji Parku Siemiradzkiego oraz poprawę funkcjonalności, estetyki i bezpieczeństwa w centrum miasta, modernizację obiektów i przestrzeni, organizacji i spowolnienia ruchu kołowego w bezpośrednim sąsiedztwie, połączenie funkcjonalne z sąsiednimi terenami publicznymi i prywatnymi, wykonanie elementów błękitno-zielonej infrastruktury, dostosowanie do zmian klimatu, ochronę środowiska naturalnego, w tym ptaków i owadów, w miarę możliwości – pozyskanie energii dla obsługi terenu ze źródeł odnawialnych oraz umożliwienie korzystania z przestrzeni miejskiej osobom ze szczególnymi potrzebami.
Ze względu na perspektywę uzyskania dofinansowania ze środków zewnętrznych w 2024 roku rozpoczęto prace koncepcyjne nad zagospodarowaniem zbocza i połączeniem miasta z parkiem. Odstąpiono od kolejnego konkursu na rzecz pracy warsztatowej eksperckiego zespołu projektantów zrzeszonych w Stowarzyszeniu Architektów Polskich SARP oddział Gorzów Wielkopolski. Pod egidą Architekta Miasta zawiązał się zespół projektowy, który przyjął formę Konsorcjum. Zadaniem jego było opracowanie analiz oraz koncepcji projektowej terenu, która ma być załącznikiem do wniosku o dofinansowanie oraz do wytyczną do projektu realizacyjnego. Konsorcjum pracowało wspólnie nad koncepcją w trybie prac warsztatowych, regularnych spotkań, pracy własnej oraz w podzespołach i online.
Rozważano wszelkie możliwe sposoby zagospodarowania w oparciu o przeprowadzone wywiady, opinie, szkice, a przede wszystkim wcześniej wykonane prace dotyczące tego terenu. Kwestie sporne wypracowywano w trybie dyskusji, a ostatecznie w formie ankiety, głosowania, którego wyniki zostały przyjęte jako założenia do projektu.
W trybie prac powstało kilkanaście koncepcji, zakładających różne warianty. Zespół zdecydował się przedstawić włodarzom miasta dwa rozwiązania, które zakładały zachowanie oryginalnego wyglądu schodów – w jednym przypadku w 100%, w drugim z modyfikacją wprowadzającą mocno zaznaczone współczesne elementy.
Do dalszego opracowania wybrana została koncepcja, którą oparto na idei zachowania formy schodów jako społecznie ważnego elementu tożsamości i powojennej historii miasta, obiektu ikonicznego w swoim kształcie, z dołożeniem do oryginalnej struktury współczesnych elementów małej architektury i zagospodarowania terenu, a także uporządkowania i zmodernizowania placu i fontanny przed schodami.
ZAŁOŻENIA KONCEPCJI
Architekturę obiektu podzielono na strefy istniejące, czyli odtwarzane wg historycznego rysu oraz nowoprojektowane. Elementy schodów: stopnie, spoczniki, balustrady i konstrukcja żelbetowa wsporcza są zaprojektowane jako odtworzenie układu oryginalnych schodów z dostosowaniem ich do obowiązujących norm oraz warunków technicznych. Odtwarzane schody nawiązywać mają do oryginalnego materiału i kolorystyki. Stopnie będą miały grubość ok 10 cm, aby uzyskać przerwy między nimi w celu odprowadzenia wody do przestrzeni pod schodami oraz zapewnić minimalny dostęp światła słonecznego do roślin pod konstrukcją schodów.
Pozostałe elementy jako nowe dla tego terenu mają zostać wykonane w materiałów innych niż beton, który zarezerwowany jest dla architektury historycznych schodów, np. z cegły.
Ażurowe delikatne balustrady mają stanowić element niedominujący w przestrzeni, a podkreślający architekturę schodów. Na spocznikach zaprojektowano pergole i ażurowe altany, jako stelaże pod pnącza. Mury oporowe oraz murki dekoracyjne przewidziano klinkierowe, jako kontynuacja architektury obiektów ważnych dla Gorzowa i wpisanych w historię architektury, również występujących w bezpośrednim sąsiedztwie. Wzorowano się na elewacji budynku Łaźni, budynków modernistycznych, jak Miejski Ośrodek Sztuki czy schody na ul. Orląt Lwowskich, ale także w nawiązaniu do architektury współczesnej jak Bulwary, Liceum Plastyczne czy obiekty na terenie Stilonu. Klinkier jest materiałem, który wpisał się w krajobraz architektoniczny miasta. Jednocześnie współgra on z kolorystyką elementów betonowych i dobrze koresponduje z naturalną zielenią.
Zastosowano liczne elementy błękitno-zielonej infrastruktury, jak niecki bioretencyjne, infiltracyjne, ogrody deszczowe, zielone dachy i ściany, nawierzchnie przepuszczalne i półprzepuszczalne, podłoża strukturalne, tereny zielone, w celu zatrzymania wody opadowej w miejscu. Retencja spełnić ma także funkcję chroniącą przed niekontrolowanym spływem wód, uwodnieniem skarpy, podtopieniami i opadami nawalnymi.
U stóp schodów zaprojektowano wielofunkcyjny plac miejski z fontanną i nawierzchnią placu z modułów ze zmienną eko-fugą, której szerokość jest na tyle duża, że umożliwia naturalną wegetację roślin typu trawy, mchy czy rozchodniki.
Fontanna zagłębiona w posadzce placu z możliwością przysiadania na krawędzi.
Plac połączony funkcjonalnie z zielonym skwerem przylegającym do budynku Łaźni wyniesionym przejściem dla pieszych i woonerfem
Ekspozycja ściany szczytowej kamienicy przy ul. Drzymały 40 powinna zostać opracowana odrębnie, z uszanowaniem i nawiązując do powstałej przestrzeni, z poszanowaniem jej historii oraz historii architektury miasta, wg konkursu artystycznego. Zespół założył, że powinna się tam znaleźć instalacja artystyczna zawierająca w sobie elementy naturalnej zieleni, roślinności pnącej, malatury oraz elementy przestrzenne, nawiązujące do historii i architektury miasta, w tym np. twórczości gorzowskiego architekta Mieczysława Rzeszewskiego.
Elementem uzupełniającym zagospodarowanie wzgórza ma być kolejka – pochyła winda pasażerska zaprojektowana do pokonywania wysokości i zapewniająca dostęp dla osób ze szczególnymi potrzebami na poziomy tarasów schodów. Winda przede wszystkim zapewnia dostępność dla osób niepełnosprawnych, w tym na wózkach inwalidzkich, z ograniczoną mobilnością jak osoby starsze, kobiety w ciąży i rodziny z wózkami dziecięcymi. Ponadto stanowić ma atrakcję turystyczną i urozmaicenie terenu.
Teren będzie wyposażony w nowoczesne, ciekawe, interaktywne meble miejskie oraz małą architekturę. Przewiduje się huśtawki parkowe, leżaki, ławki, również z ładowarkami oraz elementy przyjazne środowisku naturalnemu, owadom i ptakom, jak habitaty czy poidełka dla zwierząt.
Na terenie planowana jest również minimum dwustanowiskowa, dostosowana dla niepełnosprawnych toaleta publiczna, umiejscowiona pod spocznikiem, w skarpie.
Zieleń niska, średnia i wysoka, o odpowiedniej dla całościowej kompozycji terenu wysokości, ma stanowić dominujący element zagospodarowania terenu Schodów.
