Każde święto kojarzymy z określonym smakiem – potrawą, na którą czeka się cały rok, przywołującą wspomnienia wyniesione z rodzinnych kuchni. Tłusty czwartek jest tego najlepszym przykładem – dniem, który niezależnie od czasów łączy ludzi wokół dobrze znanych smaków.
Tłusty czwartek to dzień, który szczególnie pokazuje, że smak bywa jednym z najprostszych nośników tradycji przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Choć współcześnie półki sklepowe uginają się od słodkości w najróżniejszych odsłonach, sens tego święta pozostaje niezmienny – chodzi o pielęgnowanie kulinarnego dziedzictwa i smaków, które pamiętają jeszcze nasze babcie.
— Jest to tradycja naszych dziadków i babć, właściwie tradycja całych pokoleń. Pamiętam, a już przeżyłam trochę życia i widziałam, że bywało biednie i różnie w naszym kraju. Ale kiedy przychodził tłusty czwartek i okres karnawału, w domach mojej babci, cioć i wujków zawsze królowały pączki, chrusty lub róże karnawałowe — opowiada Grażyna Dereń, właścicielka gospodarstwa agroturystycznego Dereniówka.
Smak dawnych lat
Czy współczesne pączki różnią się od tych sprzed lat? Zdaniem Arkadiusza Antczaka z Piekarnio-Cukierni ANTERS, działającej od blisko 45 lat, podstawowa receptura pozostaje niezmienna.
— Ciasto drożdżowe opiera się na tych samych składnikach: mące, drożdżach, mleku, jajkach. Kluczowe są proporcje, czas leżakowania i sposób smażenia. Zmieniają się głównie dodatki, nadzienia i wykończenia, które podążają za trendami oraz gustami klientów — wyjaśnia Arkadiusz Antczak.
— Idealny pączek musi się charakteryzować doborem odpowiednich składników, najlepiej zakupionych lokalnie, oraz starannym procesem przygotowania i smażenia. Na każdym etapie produkcji zwracamy uwagę na jakość surowców, aby wyrób różnił się od produktów dostępnych w sklepach wielkopowierzchniowych. To właśnie wyróżnia produkcję rzemieślniczą i podkreśla tradycyjny charakter pączków — dodaje pan Arkadiusz.
Pączki lubuskie!
— Są wykonywane według starych receptur, w naszej rodzinie mają one około stu lat — mówi Grażyna Dereń. Ich charakterystycznym elementem są nadzienia oparte na lokalnych owocach: domowej konfiturze wiśniowej czy powidłach z węgierki, przygotowywanych z owoców pochodzących z dawnych, jeszcze poniemieckich nasadzeń.
— W 2010 roku opracowałam je i przygotowałam do rejestracji na listę produktów tradycyjnych, aby zachować tradycję, szacunek dla wspomnień i pokoleń moich dziadków oraz kontynuować miniony czas — dodaje właścicielka Dereniówki.
Niektóre tradycje kulinarne sięgają jeszcze dalej. Dawniej pączki przygotowywano nie tylko na słodko, ale i w wersji wytrawnej, z mięsem czy słoniną.
— W mojej kuchni babcia na Wigilię przyrządzała tzw. knysze – ciasto drożdżowe podobne do pączków, ale z dodatkiem soli i farszem z kapusty, grzybów i cebulki, smażone na głębokim tłuszczu. Ta forma przetrwała na Podlasiu do dziś. Każdy region Polski ma swoje zwyczaje i smaki. Wersja początkowa wywodziła się od Kulebiaku, a w Lubuskiem, jako region zróżnicowany kulturowo, knysze i podobne wyroby są dobrze znane — opowiada Grażyna Dereń.
Kulinarne tradycje przetrwały
— Wyjątkowy smak wynika z rzemieślniczego charakteru pracy — podkreśla pani Grażyna. — Nie robimy tego na wielką skalę, tylko po to, by zachować tradycję, smak i serce, które wkładamy w naszą pracę. To widać później po produkcie i zainteresowaniu gości.
Dlatego właśnie warto sięgać po produkty lokalne – świeże, przygotowane ręcznie i tworzone z sercem.
Lokalne gospodarstwa i piekarnie (jak właśnie Dereniówka czy ANTERS) oferują wyroby, które łączą tradycję z najwyższą jakością i smakiem, którego nie znajdziemy na półkach dużych sieci.
