Ładnych kilka lat temu, jeszcze w poprzednim miejscu pracy, prezentowałem galerię wstydu. Mowa o zabytkach, które popadały w ruinę na naszych oczach. Od co najmniej trzech dekad jestem świadkiem agonii. Dwór w Studzieńcu był jednym z moich ulubionych celów wypadów „za miasto”. Te trzydzieści lat temu wyglądał, jakby po drobnych pracach nadawał się do zamieszkania. A dziś? Nie ma już nawet efektownego stawu, a całość przypomina ruinę…
Dawno, dawno temu… Czyli w roku 1255. Oto mamy pierwszą wzmiankę, kiedy to książę głogowski Konrad I podarował Studzieniec (Studelscho) kolegiacie głogowskiej. W dokumencie wspomniano, że wieś zostaje zwolniona z obciążeń prawa polskiego i przechodzi na prawo niemieckie. To oznacza, że miejscowość istniała wcześniej. Jak wszystkie inne w okolicy, także i ta typowa ulicówka zmieniała często właścicieli.
Dwór obronny
Jak wyczytamy w opracowaniach LWKZ wieś należała później do rodu von Glaubitz, a od roku 1499 do Hansa von Liedlau, który to prawdopodobnie ok. 1501 roku sprzedał majątek rodzinie von Dyhrren. W 1535 roku Ernst von Dyherrn kupił pobliski Mirocin Górny i Dolny. W tym też czasie najprawdopodobniej wzniesiono we wsi murowaną siedzibę właścicieli, o której wzmiankę można znaleźć w wydanym w 1655 roku druku okolicznościowym, upamiętniającym śmierć syna Georga, Christopha von Dryherrn.
W XVIII wieku Studzieniec był w rękach rodziny von Knobelsdorff. W roku 1782 panem majątku zostaje Karl Siegmund von Knobelsdorff i jemu przypisuje się wzniesienie zachowanego do dnia dzisiejszego dworu. Budowla miała już charakter reprezentacyjny i utrzymana była w stylu architektury późnego baroku. Hipotetycznie powstała ona poprzez przebudowę siedziby rycerskiej von Dyherrnów. Wtedy też poszerzono fosę, założono staw i niewielki park. Gdy stajemy nad stawem bez trudu zauważymy, że opływa on niemal w całości budynek. Niegdyś była to bowiem fosa. Bo i zanim zyskał oprawę barokowej siedziby, dwór był budowlą obronną.
Perełka w parku
W 1812 roku majątek ziemski nabył kupiec J. Jeuthe, w 1845 roku właścicielem został Wilhelm Köpstein, a w 1855 Friedrich Adalbert von Heuser. On też jeszcze w tym samym roku dokonał przebudowy dworu i powiększył park. Dwór zyskał wykusz w elewacji wschodniej, zmieniono kształt głównego otworu wejściowego, we wnętrzu przedzielono sień i wykonano nową klatkę schodową. Przeniesienie klatki schodowej wymusiło podniesienie stropu ponad okap dachu. W konsekwencji, w celu zharmonizowania bryły wprowadzono ryzalit (wyrazisty detal konstrukcyjny domu, wystający poza lico ściany budynku, z którą tworzy integralną całość), wyróżniający klatkę schodową, którą wyposażono w duże doświetlające okna. W wyniku tej przebudowy dwór otrzymał wygląd barokowy i neoklasycystyczny. Dwór jest murowany z cegły i kamienia, założony na rzucie prostokąta zbliżonego do kwadratu o wymiarach 27 m × 23 m. Budynek jest dwukondygnacyjny, podpiwniczony, nakryty wysokim dachem mansardowym o rzucie w kształcie litery „U”.
Ach ten PGR
Ostatnimi właścicielami była rodzina Suessmann, a po II wojnie światowej użytkownikiem był PGR Kożuchów. Od roku 1969 obiekt nie był użytkowany, co powoduje jego postępującą ruinę. Wcześniej pozostawał w użytkowaniu PGR, wykorzystywany na biura i mieszkania. Dziś jest własnością prywatną z zagmatwaną historią najnowszą z pieniędzmi i kredytami w roli głównej. Trudno się tutaj już dopatrzyć nawet pozostałości ozdobnych listew, sztukaterii o motywie perełki i motywu podwieszonej girlandy. A jeszcze niedawno…
A tak na marginesie. Przed laty zapytałem starszą wiekiem mieszkankę Studzieńca czy nie jest jej żal dworu. Opowiedziała, że on przecież jest niemiecki i dlaczego mamy dbać o cudze…
Zdjęcia pochodzą z różnych lat. Warto wpaść do Studzieńca i sprawdzić jak wygląda dziś
